Brechiadau
NHS Choices



Brechlyn ffliw

Mae brechlyn ffliw ar gael bob blwyddyn ar y GIG i amddiffyn yn erbyn y ffliw a chymhlethdodau cysylltiedig.

Mae’r ffliw yn gallu bod yn annymunol ond, os ydych chi’n gyffredinol iachus, bydd fel arfer yn clirio ar ei ben ei hun o fewn wythnos. Fodd bynnag, mae’r ffliw yn gallu bod yn ddifrifol, ac mae’n lladd pobl bob blwyddyn.

Mae’r ffliw yn debygol o fod yn fwy difrifol ymysg pobl benodol, er enghraifft:

  • unrhyw un dros 65 oed
  • menywod beichiog
  • plant ac oedolion â chyflyrau iechyd cyfredol (yn enwedig afiechydon y galon, yr afu/iau, yr arennau neu gyflyrau anadlu hirdymor)
  • plant ac oedolion â systemau imiwn gwan
  • unrhyw un sydd wedi cael strôc neu strôc fach

Mae unrhyw un sydd yn y grwpiau risg uchod yn fwy tebygol o ddatblygu cymhlethdodau difrifol sy’n gysylltiedig â’r ffliw, er enghraifft, niwmonia (haint yr ysgyfaint), felly argymhellir eu bod nhw’n cael brechlyn ffliw bob blwyddyn i’w hamddiffyn.

Mae’r brechlyn ffliw blynyddol yn rhad ac am ddim ar y GIG i:

  • oedolion dros 18 oed sydd mewn perygl o gael y ffliw (gan gynnwys unrhyw un dros 65 oed)
  • plant rhwng chwe mis oed a dwy flwydd oed sydd mewn perygl o gael y ffliw

Mae brechlyn chwistrell drwynol y ffliw yn cael ei roi fel mater o drefn i:

  • blant dwy oed a thair oed
  • plant dosbarthiadau derbyn a blynyddoedd 1, 2 a 3 mewn ysgolion
  • plant rhwng dwy oed a deunaw oed sydd mewn perygl penodol o gael y ffliw

Pa mor effeithiol yw’r brechlyn ffliw?

Bob blwyddyn, mae Sefydliad Iechyd y Byd (WHO) yn rhagweld pa fathau o’r ffliw fydd yn cylchdroi yn ystod y gaeaf olynol. Fel arfer, mae modd amddiffyn yn erbyn mathau o ffliw penodol yn effeithiol. Yn 2014/15, darparodd y brechlyn lefel isel o amddiffyniad yn erbyn y ffliw; fel arfer mae’r brechlyn yn fwy effeithiol ac yn cynnig gwell amddiffyniad. Brechlyn ffliw yw’r dull gorau o amddiffyn yn erbyn y ffliw.

Mae amddiffyniad yn erbyn y firws anrhagweladwy hwn yn bwysig oherwydd ei fod yn gallu achosi salwch annymunol ymhlith plant, a salwch difrifol a marwolaeth ymhlith grwpiau agored i niwed, gan gynnwys pobl hŷn, menywod beichiog ac unigolion â chyflyrau iechyd.

Mae astudiaethau wedi dangos mai’r brechlyn ffliw yw’r ffordd orau o amddiffyn yn erbyn y ffliw a’i fod yn helpu i atal y ffliw. Ni fydd yn atal pob firws ac mae’r lefel o amddiffyniad yn gallu amrywio o flwyddyn i flwyddyn ac o unigolyn i unigolyn, felly nid yw’n cynnig sicrwydd llwyr na fyddwch yn cael y ffliw, ond os byddwch yn cael y ffliw ar ôl y brechlyn, mae’n debygol y bydd yn fwynach ac yn fyrrach o ganlyniad.

Dros amser, mae’r amddiffyniad o’r ffliw yn lleihau ac mae’r mathau o ffliw yn newid yn aml. Felly, cynhyrchir brechiadau ffliw newydd bob blwyddyn, a dyna pam yr argymhellir y dylai pobl gael eu brechu bob blwyddyn.

Sgîl-effeithiau’r brechlyn ffliw

Prin iawn yw sgîl-effeithiau difrifol y brechiadau ffliw. Mae’n bosibl y byddwch yn dioddef o glefyd y gwres a chyhyrau poenus am ddiwrnod neu ddau ar ôl cael eich brechu, ac mae’n bosibl y bydd eich braich yn brifo lle cawsoch eich pigo.

Pryd i gael y brechlyn ffliw

Yr amser gorau i gael y brechlyn ffliw yw cyn bod y ffliw yn dechrau lledaenu. Yn ddelfrydol, yn ystod tymor yr hydref, o ddechrau mis Hydref, ond peidiwch â phoeni os ydych wedi methu’r cyfnod gan y gallwch gael eich brechu yn hwyrach yn ystod y gaeaf os oes yna frechlyn ar ôl. Gofynnwch i’ch meddyg teulu neu fferyllydd.

Brechlyn ffliw 2016/17

Mae brechiadau ffliw yn cynnwys 3 neu 4 math gwahanol o ffliw. Bob blwyddyn, nodir y firysau mwyaf tebygol o achosi’r ffliw o flaen llaw cyn cynhyrchu brechiadau mor debyg iddynt â phosibl. Argymhellir y brechiadau gan Sefydliad Iechyd y Byd (WHO).

Mae’r WHO wedi datgan y bydd brechiadau ffliw 2016/17 yn amddiffyn yn erbyn:

  • firws tebyg i A/California/7/2009 (H1N1)pdm09
  • firws tebyg i A/Hong Kong/4801/2014 (H3N2)
  • firws tebyg i B/Brisbane/60/2008

Argymhellir bod brechiadau pedwarfalent (i amddiffyn yn erbyn pedwar math gwahanol o ffliw) yn cynnwys dau firws influenza B, y tri firws uchod a firws tebyg i B/Phuket/3073/2013.

Oes yna unrhyw un na ddylai gael y brechlyn ffliw?

Mae’r rhan fwyaf o oedolion yn gallu cael y brechlyn ffliw, er y dylech osgoi’r brechlyn os ydych chi wedi cael ymateb alergaidd difrifol i’r pigiad yn y gorffennol.

Taflenni

Cliciwch yma i weld yr holl daflenni brechu.


Last Updated: 01/04/2017 09:00:00