Cyflwyniad

Mae llid y sinysau yn gyflwr cyffredin pan fydd leinin y sinysau yn mynd yn llidus. Fel arfer mae'n cael ei achosi gan haint firaol a bydd yn gwella ymhen dwy i dair wythnos yn aml.

Y sinysau yw'r ceudodau bach llawn aer y tu cefn i esgyrn eich bochau a'ch talcen.

Fel arfer, mae'r mwcws sy'n cael ei gynhyrchu gan eich sinysau'n draenio drwy sianeli bychain i mewn i'ch trwyn. Mewn llid y sinysau, bydd y sianeli hyn yn cael eu rhwystro am fod leinin y sinysau yn llidus (wedi chwyddo).

Arwyddion a symptomau

Bydd llid y sinysau yn digwydd fel arfer ar ôl haint y llwybr anadlu uchaf, fel annwyd. Os oes gennych annwyd parhaus a byddwch yn datblygu'r symptomau isod, efallai bod llid y sinysau gennych.

Mae symptomau llid y sinysau yn cynnwys:

  • rhedlif gwyrdd neu felyn o'ch trwyn
  • trwyn llawn
  • poen a thynerwch o amgylch eich bochau, eich llygaid a'ch talcen
  • cur pen/pen tost sinws
  • tymheredd uchel (twymyn) o 38C (100.4F) neu'n uwch
  • y ddannoedd
  • llai o synnwyr arogli
  • anadl drwg (halitosis)

Gall plant sydd â llid y sinysau fod yn bigog, anadlu drwy eu ceg, a chael anhawster bwyta. Gall eu lleferydd swnio'n drwynol hefyd (fel pe baent yn llawn annwyd).

Bydd symptomau llid y sinysau yn clirio ymhen ychydig wythnosau yn aml (llid y sinysau acíwt), er weithiau gall bara tri mis neu fwy (llid y sinysau cronig).

Pryd i weld eich meddyg teulu

Os bydd eich symptomau'n ysgafn ac yn gwella, nid oes angen i chi weld eich meddyg teulu fel arfer, a gallwch ofalu amdanoch chi'ch hun gartref.

Ewch i weld eich meddyg teulu:

  • os yw eich symptomau yn ddifrifol neu'n gwaethygu
  • os nad yw eich symptomau wedi dechrau gwella ar ôl rhyw 7-10 diwrnod
  • os ydych chi'n cael pyliau o lid y sinysau yn fynych

Fel arfer, bydd eich meddyg teulu'n gallu gwneud diagnosis o lid y sinysau o'ch symptomau a thrwy archwilio'r tu mewn i'ch trwyn.

Os oes llid y sinysau difrifol neu ddychweliadol gennych, efallai y bydd yn eich cyfeirio at arbenigwr y clustiau, y trwyn a'r gwddf (ENT) i gael asesiad pellach.

Sut caiff llid y sinysau ei drin

Bydd y rhan fwyaf o bobl â llid y sinysau yn dechrau teimlo'n well ymhen dwy i dair wythnos a gallant ofalu amdanyn nhw'u hunain gartref.

Gallwch helpu lleddfu'ch symptomau trwy:

  • gymryd cyffuriau lladd poen dros y cownter fel paracetamol neu ibuprofen
  • defnyddio cyffuriau llacio'r trwyn - ni ddylid defnyddio'r rhain am fwy nag wythnos, gan y gallai hyn wneud pethau'n waeth
  • dal paciau cynnes i'ch wyneb
  • glanhau'r tu mewn i'ch trwyn yn rheolaidd gyda hydoddiant halwynog - gallwch wneud hwn gartref eich hun neu ddefnyddio codennau cynhwysion a brynir o fferyllfa

Os nad yw'ch symptomau yn gwella neu os ydynt yn gwaethygu, efallai y bydd eich meddyg teulu'n rhoi presgripsiwn i chi am wrthfiotigau, neu chwistrell neu ddiferion corticosteroid i weld a fyddant yn helpu.

Os nad yw'ch symptomau yn gwella ar ôl rhoi cynnig ar y triniaethau hyn, efallai y cewch eich atgyfeirio at arbenigwr ENT i gael llawdriniaeth i wella draeniad eich sinysau.

Beth sy'n achosi llid y sinysau?

Fel arfer mae llid y sinysau yn ganlyniad i annwyd neu firws y ffliw yn lledaenu i'r sinysau o'r llwybrau anadlu uchaf. Dim ond ychydig o achosion sy'n cael eu hachosi gan facteria yn heintio'r sinysau.

Gall dant heintiedig neu haint ffyngaidd achosi i sinysau lidio weithiau hefyd.

Nid yw'n glir beth yn union sy'n achosi i lid y sinysau ddatblygu'n gyflwr cronig (hirbarhaol), ond mae wedi'i gysylltu ag:

  • alergeddau a chyflyrau cysylltiedig, gan gynnwys rhinitis, asthma a chlefyd y gwair
  • polypau trwynol (tyfiannau y tu mewn i'r trwyn)
  • ysmygu
  • system imiwnedd wan

Gallai gwneud yn siŵr bod cyflyrau sylfaenol fel alergeddau ac asthma yn cael eu rheoli'n dda wella symptomau llid y sinysau cronig.

^^ Yn ôl i’r brig

Cysylltau dethol

Cysylltiadau Gwyddoniadur Galw Iechyd Cymru

Rhinitis - alergol (yn Saesneg)

Annwyd Cyffredin 

Y Ffliw 

Cysylltiadau Allanol

Canllawiau NICE: balloon cathetr dilation for chronic sinusitis (yn Saesneg)

 

^^ Yn ôl i’r brig


Mae’r wybodaeth ar y dudalen yma wedi addasu gan GIG Cymru o gynnwys gwreiddiol gan NHS Choices.
Dyddiad diweddaru diwethaf: 04/01/2019 12:31:19