Cyflwyniad

Painkillers, paracetamol
Painkillers, paracetamol

Mae paracetamol yn feddyginiaeth a ddefnyddir yn gyffredin ac mae'n gallu helpu trin poen a gostwng tymheredd uchel (twymyn).

Caiff ei ddefnyddio fel arfer i leddfu poen ysgafn i gymedrol fel cur pen/pen tost, ysigiadau neu y ddannoedd, ac i leihau twymyn a achosir gan salwch fel annwyd a'r ffliw.

Bydd paracetamol yn cael ei argymell yn aml fel un o'r triniaethau cyntaf ar gyfer poen, gan ei fod yn ddiogel i'r rhan fwyaf o bobl ei gymryd, ac mae sgil-effeithiau yn brin.

Mae'r dudalen hon yn trafod:

Mathau o paracetamol

Gallwch brynu'r rhan fwyaf o fathau o paracetamol o archfarchnadoedd neu fferyllfeydd. Dim ond ar bresgripsiwn y mae rhai mathau ar gael.

Mae paracetamol ar gael ar ffurf:

  • tabledi neu gapledi
  • capsiwlau
  • hylif - i blant fel arfer
  • tabledi toddadwy (tabledi sy'n toddi mewn dŵr i wneud diod)
  • tawddgyffuriau (capsiwlau sy'n cael eu rhoi yn y pen ôl)
  • pigiad i mewn i wythïen - dim ond mewn ysbyty y defnyddir y ffurf yma fel arfer

Mewn rhai cynhyrchion, fel meddyginiaethau annwyd a'r ffliw neu gyfuniad penodol o boenladdwyr, mae paracetamol yn cael ei gyfuno â chynhwysion eraill.

Efallai y bydd yn cael ei werthu o dan yr enw paracetamol, neu o dan enwau brand amrywiol (a all gynnwys cynhwysion eraill hefyd).

Pwy sy'n gallu cymryd paracetamol

Gall y rhan fwyaf o bobl gymryd paracetamol yn ddiogel, gan gynnwys:

  • menywod beichiog
  • menywod sy'n bwydo ar y fron
  • plant dros ddau fis oed - argymhellir dosau is ar gyfer plant ifanc (gweler Sut i gymryd paracetamol isod)

Os nad ydych chi'n siwr a ydych yn gallu cymryd paracetamol, gwiriwch y daflen sy'n dod gydag ef, neu gofynnwch am gyngor gan eich fferyllydd neu'ch meddyg.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn cael cyngor bob amser cyn cymryd paracetamol:

  • os oes gennych broblemau'r iau/afu neu'r arennau
  • os oes gennych broblemau gydag alcohol, fel camdrin alcohol hirdymor
  • os ydych chi ymhell o dan eich pwysau
  • os ydych yn cymryd meddyginiaethau eraill (gweler Rhyngweithiadau gyda meddyginiaethau eraill isod)

Peidiwch â chymryd paracetamol os ydych wedi cael adwaith alergaidd iddo yn y gorffennol.

Sut i gymryd paracetamol

Gwnewch yn siŵr eich bod yn cymryd paracetamol yn unol â'r cyfarwyddyd ar y label neu'r daflen, neu fel y dywedodd gweithiwr iechyd proffesiynol wrthych am wneud.

Mae faint fyddwch chi'n ei gymryd yn dibynnu ar eich oedran, eich pwysau, y math o paracetamol rydych yn ei gymryd, a pha mor gryf ydyw. Er enghraifft:

  • Gall oedolion fel arfer gymryd un neu ddwy dabled 500mg bob 4-6 awr, ond ni ddylent gymryd mwy na 4g (wyth tabled 500mg) mewn cyfnod o 24 awr.
  • Mae angen i blant dan 16 oed gymryd dos is, gan ddibynnu ar eu hoedran a'u pwysau - gwiriwch y pecyn neu'r daflen, neu gofynnwch i fferyllydd neu feddyg am gyngor. I blant ifanc iawn, caiff hylif paracetamol ei roi gan ddefnyddio llwy fesur neu chwistrell y geg.

Dylai paracetamol ddechrau gweithio o fewn awr, a bydd yr effaith yn para sawl awr fel arfer. Peidiwch â chymryd mwy na'r dos a argymhellir os nad yw'n lleddfu eich symptomau.

Gall oedolion gymryd ibuprofen ar yr un pryd os oes angen, ond nid yw hyn yn cael ei argymell i blant fel arfer.

Cysylltwch â'ch meddyg teulu neu ffoniwch Galw Iechyd Cymru ar 0845 46 47 os yw eich symptomau'n gwaethygu neu'n para mwy na thridiau er eich bod yn cymryd paracetamol.

Byddwch yn ofalus i beidio â defnyddio meddyginiaethau eraill sy'n cynnwys paracetamol fel cynhwysyn (fel rhai meddyginiaethau annwyd a'r ffliw) tra byddwch yn cymryd paracetamol.

Cymryd paracetamol gyda meddyginiaethau eraill, bwyd ac alcohol

Gall paracetamol adweithio mewn ffordd annisgwyl â rhai meddyginiaethau eraill. Gall hyn effeithio ar ba mor dda y mae'r naill neu'r llall o'r meddyginiaethau'n gweithio, a gall gynyddu risg sgil-effeithiau.

Efallai na fydd yn ddiogel cymryd paracetamol ar yr un pryd â:

  • chynhyrchion eraill sy'n cynnwys paracetamol - yn cynnwys cynhyrchion cyfun sydd â paracetamol fel un o'r cynhwysion
  • carbamazepine – a ddefnyddir i drin epilepsi a rhai mathau o boen
  • colestyramine – a ddefnyddir i leihau cosi a achosir gan sirosis bustlog sylfaenol (math o glefyd yr iau/afu)
  • imatinib a busulfan – a ddefnyddir i drin rhai mathau o canser
  • ketoconazole – math o meddyginiaeth gwrthffyngaidd
  • lixisenatide – a ddefnyddir i drin diabetes math 2
  • metoclopramide – a ddefnyddir i leddfu cyfog a chwydu
  • phenobarbital, phenytoin a primidone – a ddefnyddir i reoli ffitiau
  • warffarin – a ddefnyddir i atal clotiau gwaed

Gwiriwch y daflen sy'n dod gyda'ch meddyginiaeth i weld a ellir ei gymryd gyda paracetamol. Gofynnwch i fferyllydd neu feddyg os nad ydych chi'n siŵr.

Nid oes unrhyw broblemau hysbys a achosir wrth gymryd paracetamol gydag unrhyw fwydydd penodol, neu wrth yfed meintiau cymedrol o alcohol tra'n cymryd paracetamol.

Sgil-effeithiau paracetamol

Mae sgil-effeithiau o paracetamol yn brin, ond maent yn gallu cynnwys:

  • adwaith alergaidd, sy'n gallu achosi brech a chwyddog
  • gwrido, pwysedd gwaed isel a churiad calon cyflym - gall hyn ddigwydd weithiau pan gaiff paracetamol ei roi yn yr ysbyty i mewn i wythïen yn eich braich
  • anhwylderau'r gwaed, fel thrombocytopenia (nifer isel o gelloedd platennau) a lewcopenia (nifer isel o gelloedd gwaed gwyn)
  • niwed i'r iau/afu a'r arennau, os ydych yn cymryd gormod (gorddos) – gall hyn fod yn angheuol mewn achosion difrifol

Siaradwch â fferyllydd neu feddyg os byddwch yn datblygu unrhyw sgil-effeithiau trwblus y credwch y gall paracetamol fod yn eu hachosi.

Gallwch hefyd hysbysu ynghylch sgil-effeithiau a amheuir gan ddefnyddio'r Cynllun Cerdyn Melyn.

Gorddosau o paracetamol

Gall cymryd gormod o paracetamol, a elwir yn gorddos, fod yn beryglus iawn.

Os ydych chi wedi cymryd mwy na'r dos uchaf a argymhellir, ewch i'ch adran damweiniau ac achosion brys (A&E) agosaf cyn gynted â phosibl.

Gall fod yn ddefnyddiol i fynd ag unrhyw feddyginiaeth sydd gennych ar ôl, a'r blwch neu'r daflen gyda chi i'r adran A&E os gallwch.

Bydd rhai pobl yn teimlo'n gyfoglyd, yn chwydu neu'n cael poen yn yr abdomen (bol) ar ôl cymryd gormod o paracetamol, ond yn aml ni fydd unrhyw symptomau amlwg ar y cychwyn. Ewch i'r adran damweiniau ac achosion brys hyd yn oes os ydych yn teimlo'n iach.

^^ Yn ôl i’r brig

Cysylltau dethol

Cysylltiadau Galw Iechyd Cymru

Bronciolitis

Y ffliw

Pen tost/Cur pen

Ibuprofen

Gwybodaeth Fferyllfa

Dewch o hyd i'ch fferyllfa leol

Cysylltiadau allanol

Electronic Medicines Compemdium - chwiliwch am daflenni Gwybodaeth i Gleifion ar foddion

Cymdeithas Poen Prydain (Saesneg yn unig)

Cynllun Cerdyn melyn

^^ Yn ôl i’r brig


Mae’r wybodaeth ar y dudalen yma wedi addasu gan GIG Cymru o gynnwys gwreiddiol gan NHS Choices.
Dyddiad diweddaru diwethaf: 07/12/2016 11:52:48