Cyflwyniad

Painkillers, ibuprofen
Painkillers, ibuprofen

Mae ibuprofen yn gyffur lleddfu poen sydd ar gael i'w brynu dros y cownter heb bresgripsiwn.

Mae'n un o grŵp o gyffuriau lleddfu poen o'r enw cyffuriau gwrthlid ansteroidol (NSAIDs), a gellir eu defnyddio i:

  • leddfu poen ysgafn i gymedrol, fel y ddannoedd, meigryn a phoen y mislif
  • rheoli twymyn (tymheredd uchel, a elwir hefyd yn byrecsia) - er enghraifft, pan fydd y ffliw ar rywun
  • lleddfu poen a llid (cochni a chwyddo) a achosir gan glefydau gwynegol (cyflyrau sy'n effeithio ar y cymalau) ac anhwylderau cyhyrysgerbydol (cyflyrau sy'n effeithio ar yr esgyrn a'r cyhyrau), fel arthritis gwynegol ac osteoarthritis
  • lleddfu'r poen a'r chwyddo sy'n cael eu hachosi gan ysigiadau, fel anafiadau chwaraeon

Mathau o ibuprofen

Gallwch brynu'r rhan fwyaf o fathau o ibuprofen mewn archfarchnadoedd neu fferyllfeydd. Mae rhai mathau ar gael ar bresgripsiwn yn unig. Mae ibuprofen ar gael ar sawl ffurf, gan gynnwys:

  • tabledi
  • capsiwlau
  • geliau a hufenau
  • chwistrelli
  • hylifau

Mewn rhai cynhyrchion, caiff ibuprofen ei gyfuno â chynhwysion eraill. Er enghraifft, caiff ei gyfuno â chyffuriau llacio weithiau (sef meddyginiaeth sy'n lleddfu trwyn llawn) a'i werthu ar ffurf meddyginiaeth ar gyfer annwyd a'r ffliw.

Sut i gymryd ibuprofen

Gwnewch yn siwr eich bod chi'n cymryd ibuprofen yn unol â'r cyfarwyddiadau ar y label neu'r daflen, neu yn unol â chyfarwyddiadau gweithiwr iechyd proffesiynol.

Bydd faint y gallwch chi ei gymryd yn dibynnu ar eich oedran, y math o barasetamol rydych chi'n ei gymryd a pha mor gryf ydyw. Er enghraifft:

  • ​oedolion - fel arfer, gallant gymryd un neu ddwy dabled 200mg bob pedair i chwe awr, ond ni ddylent gymryd mwy na 1,200mg (chwe thabled 200mg) o fewn 24 awr
  • plant iau nag 16 oed - mae'n bosibl y bydd angen iddyn nhw gymryd dos is, yn dibynnu ar eu hoedran; darllenwch y wybodaeth ar y pecyn neu'r daflen, neu gofynnwch i fferyllydd neu feddyg am gyngor

Mae effaith lleddfu poen ibuprofen yn dechrau'n fuan ar ôl i chi gymryd dos, ond gall yr effaith wrthlid gymryd hyd at dair wythnos i gael y canlyniadau gorau.

Ni ddylai ibuprofen gael ei ddefnyddio i drin cyflyrau sy'n ymwneud â llid yn bennaf.

Peidiwch â chymryd mwy na'r dos a argymhellir os nad yw'n lleddfu eich symptomau.

Gall oedolion gymryd parasetamol yr un pryd os oes angen, ond nid yw hyn yn cael ei argymell ar gyfer plant. Cysylltwch â​'ch meddyg teulu neu ffoniwch Galw Iechyd Cymru ar 0845 46 47 os bydd eich symptomau'n gwaethygu neu'n para mwy na thri diwrnod er gwaethaf y ffaith eich bod chi'n cymryd ibuprofen.

Gall ibuprofen achosi sgîl-effeithiau, fel cyfog a chwydu. Dysgwch ragor am sgîl-effeithiau posibl ibuprofen.

Pwy sy'n gallu cymryd ibuprofen

Dylai pobl sydd â chyflyrau iechyd penodol, fel dioddef wlser stumog ar hyn o bryd neu'n ddiweddar, neu sydd â hanes o adweithiau drwg i NSAIDs, osgoi ibuprofen.

Dylai gael ei ddefnyddio'n ofalus gan bobl hŷn a phobl â chyflyrau iechyd penodol, gan gynnwys asthma neu broblemau'r arennau neu'r afu/iau.

Ibuprofen a beichiogrwydd

Yn ddelfrydol, ni ddylai menywod beichiog gymryd ibuprofen oni bai bod meddyg yn argymell hynny.

Bydd ychydig bach o ibuprofen yn ymddangos yn llaeth y fron, felly mae'n annhebygol o achosi unrhyw niwed i'ch baban os ydych chi'n bwydo ar y fron.

Mae'n well dweud wrth eich meddyg teulu, fferyllydd neu ymwelydd iechyd am unrhyw feddyginiaethau rydych chi'n eu cymryd.

Mae parasetamol yn cael ei argymell yn lle ibuprofen i leddfu poen byrdymor neu ostwng tymheredd uchel.

Yn ogystal, gall ibuprofen ryngweithio ag amrywiaeth o feddyginiaethau eraill. Mae'n bwysig cadarnhau bod cymryd ibuprofen ochr yn ochr â'r meddyginiaethau hyn yn ddiogel, trwy ofyn i'ch meddyg, fferyllydd neu ddarllen y daflen wybodaeth i gleifion. Dysgwch fwy ynghylch rhyngweithiadau ibuprofen.

Ibuprofen a phlant

Gall ibuprofen gael ei roi i blant tri mis oed neu hŷn ac sy'n pwyso o leiaf 5kg (11 pwys) i leddfu:

  • poen
  • llid
  • twymyn

Mewn ambell achos, gallai eich meddyg teulu neu weithiwr gofal iechyd proffesiynol arall argymell ibuprofen i blant iau. Er enghraifft, cymryd ibuprofen i reoli twymyn ar ôl cael brechiad os nad yw parasetamol yn addas.

Os oes gan eich baban neu blentyn dymheredd uchel nad yw'n gwella neu os yw'n parhau i gael poen, siaradwch â'ch meddyg teulu neu ffoniwch Galw Iechyd Cymru ar 0845 4647.

Gorddos ibuprofen

Gall cymryd gormod o ibuprofen, sy'n cael ei alw'n orddos, fod yn beryglus iawn.

Os ydych chi wedi cymryd mwy na'r dos uchaf a argymhellir, ewch i'ch adran damweiniau ac achosion brys (A&E) agosaf cyn gynted â phosibl.

Gall fod yn ddefnyddiol mynd ag unrhyw feddyginiaeth sydd ar ô​l yn y blwch, neu'r daflen, gyda chi i A&E os yw'n bosibl.

Mae rhai pobl yn teimlo'n gyfoglyd, yn chwydu, yn cael poen yn yr abdomen neu ganu yn eu clustiau (tinitws) ar ô​l cymryd gormod o ibuprofen, ond nid oes unrhyw symptomau i ddechrau yn aml. Ewch i A&E hyd yn oed os ydych chi'n teimlo'n iawn.

^^ Yn ôl i’r brig

Ystyriaethau

Pwy sy'n gallu cymryd ibuprofen

Dylai rhai pobl osgoi defnyddio ibuprofen. Dylai pobl eraill ei ddefnyddio gyda gofal. Os oes gennych unrhyw ymholiadau ynghylch defnyddio ibuprofen, neu unrhyw feddyginiaethau eraill, siaradwch â'ch meddyg teulu neu eich fferyllydd, neu ffoniwch Galw Iechyd Cymru ar 0845 4647.

Peidiwch â chymryd ibuprofen:

  • os oes gennych hanes o orsensitifrwydd (adwaith cryf, annymunol) i asbrin neu unrhyw gyffuriau gwrthlid ansteroidol eraill (NSAIDs)
  • os ydych yn dioddef o wlser stumog ar hyn o bryd neu'n ddiweddar, neu os ydych wedi cael un yn y gorffennol
  • os oes methiant difrifol y galon arnoch
  • os oes gennych glefyd difrifol yr afu/iau
  • os ydych chi'n cymryd dos isel o asbrin i atal clefyd cardiofasgwlaidd

Defnyddio ibuprofen gyda gofal

Defnyddiwch ibuprofen gyda gofal os ydych chi'n 65 oed neu'n hŷn, neu os ydych chi'n bwydo ar y fron (gweler uchod).

Hefyd, dylech ddefnyddio ibuprofen gyda gofal os oes gennych:

^^ Yn ôl i’r brig

Sgîl-effeithiau

Gall ibuprofen achosi nifer o sgîl-effeithiau. Dylech gymryd y dos lleiaf posibl o ibuprofen am y cyfnod byrraf posibl sydd ei angen i reoli eich symptomau.

​Darllenwch y daflen gwybodaeth i gleifion sy'n dod gyda'ch meddyginiaeth i gael rhestr lawn o sgîl-effeithiau.

Mae sgîl-effeithiau cyffredin ibuprofen yn cynnwys:

  • cyfog
  • chwydu
  • dolur rhydd
  • diffyg traul (dyspepsia)
  • poen abdomenol (poen yn y bol)

Mae sgîl-effeithiau llai cyffredin yn cynnwys:

  • cur pen/pen tost 
  • pendro
  • dargadw hylif (bol chwyddedig)
  • pwysedd gwaed uchel
  • llid y stumog
  • wlser stumog
  • adweithiau alergaidd, fel brech
  • symptomau asthma yn gwaethygu trwy achosi caethdra (bronchospasm - culhau'r llwybrau aer)
  • methiant yr arennau
  • ​carthion du a gwaed yn eich chŵyd - gall hyn fod yn arwydd o waedu yn eich stumog

Os ydych chi'n teimlo'n anhwylus ar ôl cymryd ibuprofen neu os oes gennych bryderon, gofynnwch am gyngor gan eich meddyg teulu neu fferyllydd, neu ffoniwch Galw Iechyd Cymru ar 0845 46 47.

Dosau uchel

Mae cymryd dosau uchel o ibuprofen dros gyfnod hir yn gallu cynyddu eich risg o gael:

Ymhlith menywod, gall defnydd hirdymor o ibuprofen weithiau gael ei gysylltu â llai o ffrwythlondeb. Fel arfer, bydd modd dadwneud hyn pan fyddwch yn rhoi'r gorau i gymryd ibuprofen.

Rhoi gwybod am sgîl-effeithiau

Trwy'r Cynllun Cerdyn Melyn, gallwch roi gwybod am amheuon ynghylch sgîl-effeithiau o unrhyw fath o feddyginiaeth rydych chi'n ei chymryd.

Corff gwarchod diogelwch meddyginiaethau o'r enw yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd (MHRA) sy'n gyfrifol am y cynllun.

Gweler gwefan y Cynllun Cerdyn Melyn i gael rhagor o wybodaeth.

^^ Yn ôl i’r brig

Rhyngweithiadau - meddyginiaeth arall

Gall ibuprofen adweithio mewn ffordd anrhagweladwy â rhai mathau eraill o feddyginiaethau. Gall hyn effeithio ar ba mor dda y mae'r naill feddyginiaeth  neu'r llall yn gweithio a chynyddu risg sgîl-effeithiau.

Darllenwch y daflen sy'n dod gyda'ch meddyginiaeth i weld a ellir ei chymryd gydag ibuprofen. Gofynnwch i'ch meddyg teulu neu'ch fferyllydd os ydych chi'n ansicr.

Gan fod ibuprofen yn fath o NSAID (cyffur gwrthlid ansteroidol), ni ddylech gymryd mwy nag un o'r rhain ar y pryd neu bydd perygl sgî​l-effeithiau'n cynyddu.

Gall NSAIDs ryngweithio â nifer o feddyginiaethau eraill hefyd, gan gynnwys:

Darllenwch fwy ynghylch meddyginiaethau sy'n rhyngweithio ag​ NSAIDs.

Mae ibuprofen hefyd yn gallu rhyngweithio gyda choeden ginco, ychwanegiad dadleuol at ddiet sydd, yn ôl honiadau rhai pobl, yn trin problemau'r cof a dementia.

Bwyd a diod

Nid oes unrhyw ryngweithiadau hysbys rhwng ibuprofen a bwyd. Bydd cymryd ibuprofen gyda bwyd neu ar ôl bwyd yn helpu i leihau unrhyw lid i'r stumog.

Hefyd, nid oes unrhyw ryngweithiadau hysbys rhwng ibuprofen ac yfed alcohol yn gymedrol.

^^ Yn ôl i’r brig

Cysylltau dethol

Cysylltau Galw Iechyd Cymru

Meigryn

Meddyginiaethau gwrthlid, ansteroidol

Paracetamol

Arthritis gwynegol

Cysylltiadau allanol

Cymdeithas Poen Prydain (Saesneg yn unig)

Cynllun Cerdyn Melyn

^^ Yn ôl i’r brig


Mae’r wybodaeth ar y dudalen yma wedi addasu gan GIG Cymru o gynnwys gwreiddiol gan NHS Choices.
Dyddiad diweddaru diwethaf: 23/01/2017 11:18:12