I ddarganfod beth i'w wneud os credwch fod gennych symptomau, ewch i wiriwr symptomau Coronafeirws. Neu ymwelwch â’n tudalen gwyddoniadur, sydd â gwybodaeth cyffredinol a fideo BSL.

SYLWCH: Ar gyfer gwybodaeth ddiweddar am Coronafeirws (COVID-19) ymwelwch ag Adran Iechyd a Gofal Cymdeithasol y DU.

Cyflwyniad

Conjunctivitis
Conjunctivitis

Mae llid y gyfbilen yn gyflwr cyffredin sy'n achosi cochni a llid yr haen denau o feinwe sy'n gorchuddio blaen y llygad (y gyfbilen).

Mae pobl yn aml yn galw llid y gyfbilen yn llid yr amrannau neu'n llid ar y llygad.

Ymhlith symptomau eraill llid y gyfbilen mae llygaid sy'n cosi ac yn dyfrio, a bydd caen gludiog ar flew amrannau weithiau (os alergedd fydd wedi'i achosi). Darllenwch fwy am symptomau llid y gyfbilen.

Gall llid y gyfbilen effeithio ar un llygad yn gyntaf, ond fel arfer, bydd yn effeithio ar y ddau lygad ar ôl ychydig oriau.

Beth sy'n achosi llid y gyfbilen?

Gall y gyfbilen lidio oherwydd:

  • haint bacterol neu firaol – yr enw ar hyn yw llid heintus y gyfbilen (infective conjunctivitis)
  • adwaith alergaidd i sylwedd fel paill neu widdon llwch – yr enw ar hyn yw llid alergaidd y gyfbilen (allergic conjunctivitis)
  • daw'r llygad i gysylltiad â phethau sy'n gallu llidio'r gyfbilen, fel siampŵ neu ddŵr â chlorin ynddo, neu flewyn amrant rhydd sy'n rhwbio yn erbyn y llygad – yr enw ar hyn yw llid llidiog y gyfbilen (irritant conjunctivitis)

Darllenwch fwy am achosion llid y gyfbilen.

Trin llid y gyfbilen

Fel arfer, nid oes angen triniaeth ar gyfer llid y gyfbilen, gan fod symptomau'n aml yn gwella o fewn ychydig wythnosau. Os bydd angen triniaeth, bydd y math o driniaeth yn dibynnu ar yr hyn sy'n ei achosi. Mewn achosion difrifol, gall diferion gwrthfiotig i'r llygaid gael eu defnyddio i waredu'r haint.

Bydd llid llidiog y gyfbilen yn gwella cyn gynted ag y bydd yr hyn sy'n ei achosi'n cael ei waredu.

Fel arfer, gall llid alergaidd y gyfbilen gael ei drin gyda meddyginiaethau gwrthalergaidd, fel cyffuriau gwrth-histamin. Os oes modd, dylech osgoi'r sylwedd a sbardunodd yr alergedd.

Byddai'n ddoeth peidio â gwisgo lensys cyffwrdd hyd nes bod y symptomau wedi gwella. Gall unrhyw gaen gludiog neu gramennog ar yr amrannau neu flew amrannau gael ei olchi gyda gwlân cotwm a dŵr.

Bydd golchi'ch dwylo'n rheolaidd a pheidio â rhannu gobenyddion neu dywelion yn helpu i'w atal rhag lledaenu.

Darllenwch fwy am trin llid y gyfbilen.

Ewch at eich meddyg teulu ar unwaith os bydd unrhyw rai o'r canlynol gennych:

  • poen yn y llygaid
  • sensitifrwydd i olau (ffotoffobia)
  • tarfu ar y golwg
  • cochni dwys mewn un llygad neu'r ddau lygad
  • baban newydd-anedig sydd â llid y gyfbilen 

Y gwaith a'r ysgol

Nid oes angen i chi gadw draw o'r gwaith neu'r ysgol os oes gennych chi neu eich plentyn lid y gyfbilen, oni bai eich bod chi (neu'r plentyn) yn teimlo'n arbennig o sâl.

Os bydd nifer o achosion o lid y gyfbilen yn ysgol neu feithrinfa eich plentyn, hwyrach y cewch gyngor i gadw'r plentyn gartref hyd nes bod yr haint wedi gwella.

Yn gyffredinol, ni ddylai oedolion sy'n gweithio'n agos â phobl eraill neu sy'n rhannu offer fel ffonau a chyfrifiaduron, ddychwelyd i'r gwaith hyd nes bod y rhedlif wedi gwella.

Cymhlethdodau

Gall llid y gyfbilen fod yn gyflwr rhwystredig - yn enwedig llid alergaidd y gyfbilen - ond nid yw'n fygythiad difrifol i iechyd gan amlaf.

Mae cymhlethdodau llid y gyfbilen yn anghyffredin, ond pan fyddant yn digwydd, gallant fod yn ddifrifol a:

  • gall achos difrifol o lid alergaidd y gyfbilen arwain at greithio yn y llygad
  • mewn achosion o lid llidiog y gyfbilen, gall yr haint ledaenu i rannau eraill o'r corff, gan ysgogi heintiau eilaidd mwy difrifol, fel meningitis

Darllenwch fwy am cymhlethdodau llid y gyfbilen.

Llid y gyfbilen newydd-anedig

Mae llid y gyfbilen newydd-anedig (neonatal conjunctivitis) yn fath o lid y gyfbilen sy'n effeithio ar fabanod newydd-anedig o dan 28 diwrnod oed.

Nid yw'r rhan fwyaf o achosion o lid y gyfbilen newydd-anedig yn arbennig o ddifrifol. Mae nifer bach o achosion yn digwydd os bydd baban yn cael ei eni i fam â haint a drosglwyddir yn rhywiol (STI), fel clamydia neu gonorrhoea.

Nid yw'r heintiau hyn o reidrwydd yn achosi symptomau yn y fam, felly ni fydd llawer o famau'n gwybod bod haint arnynt. Yn achos heintiau a drosglwyddir yn rhywiol, mae cymhlethdodau difrifol yn bosibl os na chaiff yr haint ei drin. Cysylltwch â'ch meddyg teulu os byddwch yn sylwi ar unrhyw gochni yn llygaid eich baban.

^^ Yn ôl i’r brig

Cysylltau dethol

^^ Yn ôl i’r brig


Mae'r wybodaeth ar y dudalen hon wedi'i haddasu gan GIG Cymru o gynnwys gwreiddiol a ddarparwyd gan NHS UK wefan y GIG nhs.uk
Dyddiad diweddaru diwethaf: 08/10/2019 10:08:28