Cyflwyniad

Llid y croen ar ben blaen y pidyn yw balanitis, a gall effeithio ar ddynion a bechgyn.

Nid yw'n ddifrifol fel arfer, ond dylech fynd i weld eich meddyg teulu os ydych chi'n credu bod balanitis gennych chi neu'ch mab.

Symptomau balanitis

Mae balanitis yn effeithio ar ben blaen y pidyn a'r blaengroen.

Mae'n digwydd yn amlach o lawer ymhlith dynion a bechgyn sydd heb gael eu henwaedu.

Mae symptomau'n cynnwys:

  • pidyn dolurus, coslyd a drewllyd
  • cochni a chwyddo
  • croniad o hylif trwchus
  • poen wrth basio dŵr

Gall rhai oedolion fod â blaengroen na wnaiff ei dynnu'n ôl gan rai oedolion. Cyflwr o'r enw ffimosis yw hwn.

Pa bryd i weld meddyg

Dylech fynd i weld eich meddyg teulu os credwch fod balanitis gennych, dim ond i wneud yn siŵr nad yw'n arwydd o rywbeth mwy difrifol, fel haint a drosglwyddir yn rhywiol (STI).

Gallwch gael archwiliad mewn clinig iechyd rhywiol hefyd.

Gwneud diagnosis o balanitis

Dylai eich meddyg teulu allu dweud wrthych a oes balanitis gennych drwy edrych ar eich pidyn a gofyn ychydig o gwestiynau.

Os nad yw triniaeth yn dechrau gweithio ymhen saith niwrnod, efallai y bydd eich meddyg teulu'n awgrymu cynnal profion i weld a oes haint neu rywbeth mwy difrifol.

Os nad yw eich meddyg teulu'n siŵr beth sy'n achosi eich balanitis, efallai y bydd yn eich atgyfeirio at:

  • arbenigwr y croen a elwir yn ddermatolegydd
  • wrolegydd, sy'n trin problemau'r pidyn
  • clinig iechyd rhywiol

Trin balanitis

Mae'n hawdd trin y rhan fwyaf o achosion o balanitis gyda hylendid da a hufenau ac elïau a argymhellir gan eich meddyg teulu.

Hylendid 

Os oes balanitis gennych, dylech lanhau eich pidyn yn ddyddiol gyda dŵr claear a'i sychu'n dyner.

  • Peidiwch â defnyddio sebon, ewyn ymolchi, siampŵ nac unrhyw lidiwr posibl arall.
  • Sychwch yn dyner o dan y blaengroen ar ôl pasio dŵr.
  • Rhowch gynnig ar amnewidyn sebon fel eli esmwythaol, sydd ar gael o fferyllfa.

Glanhau pidyn plentyn

  • Peidiwch â thynnu ei flaengroen yn ôl i lanhau oddi tano os yw'n dal yn sownd.
  • Os yw'r plentyn yn dal mewn clytiau, newidiwch nhw'n fynych.
  • Peidiwch â defnyddio clytiau gwlyb i lanhau ei bidyn.

Hufenau ac elïau

Gan ddibynnu ar beth sy'n achosi'r balanitis, gall eich meddyg teulu argymell hufenau neu elïau, fel:

  • hufen neu eli steroid ar gyfer llid syml y croen
  • hufen neu dabledi gwrthffyngol ar gyfer haint burum
  • gwrthfiotigau ar gyfer haint facteriol 

Ewch i weld eich meddyg teulu os nad yw'r driniaeth yn dechrau gweithio ymhen saith niwrnod. Efallai y bydd angen triniaeth arall arnoch chi, neu efallai y cewch eich cynghori i weld arbenigwr.

Gellir cynghori enwaediad mewn achosion prin lle mae plentyn yn cael balanitis dro ar ôl tro.

Rhyw a balanitis

Gallwch gael rhyw yn ystod triniaeth os nad yw'ch balanitis wedi'i achosi gan haint.

Ond os yw wedi'i achosi gan haint, fel STI neu'r llindag (thrush), mae perygl i chi basio'r haint ymlaen.

Achosion balanitis

Gall balanitis gael ei achosi gan:

  • hylendid gwael, gan arwain at smegma yn cronni
  • llid o daen y blaengroen yn cael ei achosi gan droeth
  • sebonau, geliau ymolchi, a llidwyr eraill y croen
  • y llindag
  • haint facteriol
  • haint a drosglwyddir yn rhywiol (STI)
  • cyflyrau'r croen, fel ecsema, soriasis, a lichen sclerosus
  • plant yn chwarae gyda'u blaengroen

Atal balanitis

Gallwch leihau eich siawns o gael balanitis drwy:

  • gadw eich pidyn yn lân
  • osgoi sebonau caled a llidwyr eraill y croen
  • defnyddio pethau yn lle sebon, fel eli esmwythaol
  • cael rhyw diogel er mwyn osgoi STI
  • defnyddio condomau nad ydynt yn cynnwys latecs os oes gennych alergedd i latecs

Efallai na fydd bechgyn ifanc yn gallu glanhau o dan eu blaengroen am nad yw'n tynnu'n ôl yn llwyr eto efallai.

Peidiwch â cheisio tynnu blaengroen plentyn yn ôl i lanhau oddi tano os yw'n dal yn sownd, gan y gall hyn achosi niwed.

^^ Yn ôl i’r brig

Cysylltau dethol

Dolenni Galw Iechyd Cymru

Enwaediad

Y llindag, dynion

Dolenni allanol

Balanitis (Patient UK) (Saesneg yn unig)

Cymdeithas Dermatolegwyr Prydain: Zoon's balanitis (Saesneg yn unig)

^^ Yn ôl i’r brig


Mae’r wybodaeth ar y dudalen yma wedi addasu gan GIG Cymru o gynnwys gwreiddiol gan NHS Choices.
Dyddiad diweddaru diwethaf: 08/01/2018 09:59:53