Trosolwg

Mae'n arferol i fabanod a phlant chwydu o bryd i'w gilydd. Yn y rhan fwyaf o achosion, ni fydd yn para mwy na diwrnod i ddeuddydd ac nid yw'n arwydd o unrhyw beth difrifol.

Achos mwyaf cyffredin chwydu ymhlith plant a babanod yw gastroenteritis, sef haint yn y perfedd sydd fel arfer yn cael ei hachosi gan firws neu facteria, sydd hefyd yn achosi dolur rhydd. Mae'r symptomau yn gallu bod yn amhleserus, ond bydd eich plentyn fel arfer yn dechrau teimlo'n well ar ôl ychydig ddyddiau.

Fodd bynnag, weithiau, mae chwydu parhaus yn gallu achosi i'ch plentyn gael dadhydradiad difrifol, ac yn achlysurol, gall fod yn arwydd o rywbeth mwy difrifol, fel meningitis.

Mae'r dudalen hon yn amlinellu beth i'w wneud os bydd eich plentyn yn chwydu o hyd ac yn disgrifio rhai o achosion cyffredin chwydu ymhlith plant a babanod.

Os oes gan eich plentyn dymheredd uchel, gallwch ddarllen tudalen ar wahân ynghylch twymyn ar blant hefyd.

Beth i'w wneud

Os bydd eich plentyn yn chwydu, dylech gadw golwg agos arno. Dilynwch eich greddf a chysylltu â'ch meddyg teulu ar unwaith os ydych chi'n poeni.

Os yw'r chwydu'n cael ei achosi gan salwch stumog yn unig, dylai eich plentyn fod yn teimlo'n ddigon da o hyd i fwyta, chwarae ac ymddwyn yn ei ffordd arferol. Yn yr achos hwn, daliwch ati i'w fwydo yn ôl yr arfer a chynnig diodydd rheolaidd iddo (gweler isod).

Ond os nad yw'r plentyn yn ymddangos fel y mae'n arfer bod - er enghraifft, os yw'n llipa, yn bigog neu'n llai ymatebol - gallai fod yn ddifrifol sâl, felly dylech gysylltu â'ch meddyg teulu ar unwaith.

Pryd i gysylltu â'ch meddyg teulu

Dylech gysylltu â'ch meddyg teulu:

  • os yw eich plentyn yn chwydu dro ar ôl tro ac nid yw'n gallu cadw hylif i lawr
  • os ydych yn meddwl bod eich plentyn yn ddadhydredig - mae symptomau dadhydradiad yn gallu cynnwys ceg sych, crio/llefain heb gynhyrchu dagrau, pasio dŵr yn llai neu ddim yn gwlychu llawer o glytiau/cewynnau, a chysgadrwydd
  • os yw eich plentyn yn llipa, nid oes ganddo egni, mae'n biwis, neu nid yw'n ymddwyn yn y ffordd arferol
  • os oes poen bol difrifol gan eich plentyn
  • os oes pen tost/cur pen, gwddf stiff a brech gan eich plentyn
  • os yw chŵyd eich plentyn yn wyrdd neu'n cynnwys gwaed
  • os yw eich plentyn wedi bod yn chwydu ers mwy na diwrnod neu ddau

Gofalu am eich plentyn gartref

Yn y rhan fwyaf o achosion, gallwch drin eich plentyn yn ddiogel gartref. Y peth pwysicaf y gallwch chi ei wneud yw gwneud yn siwr bod eich plentyn yn dal ati i yfed hylifau i atal dadhydradu.

Os yw eich baban yn chwydu, daliwch ati i'w fwydo ar y fron neu ei fwydo â llaeth. Os yw'n ymddangos bod eich plentyn wedi dadhydradu, bydd angen hylifau ychwanegol arno. Gofynnwch i'ch meddyg teulu neu'r fferyllydd a ddylech chi roi toddiant ailhydradu i'w lyncu i'ch baban.

Powdr arbennig yw toddiant ailhydradu i'w lyncu ac rydych yn ei wneud fel diod. Mae'n cynnwys siwgr a halwynau i helpu i roi'r dŵr a'r halwynau a gollwyd trwy chwydu a dolur rhydd yn ôl yn y corff.

Dylai plant sy'n chwydu gymryd llymeidiau bach o hylif clir yn rheolaidd, fel dŵr neu gawl clir. Dylid osgoi yfed sudd ffrwythau a diodydd swigod nes eu bod yn teimlo'n well. Os nad yw'n ddadhydredig ac nad yw wedi colli ei chwant bwyd, mae'n iawn i'ch plentyn fwyta bwydydd solet yn ôl yr arfer.

Eto, siaradwch â'ch meddyg teulu neu fferyllydd os ydych chi'n pryderu am ddadhydradu. Gallai argymell toddiant ailhydradu i'w lyncu ar gyfer eich plentyn. Cysylltwch â'ch meddyg teulu neu nyrs y practis os nad yw eich plentyn yn gallu cadw toddiant ailhydradu i'w lyncu i lawr.

Os oes gan eich plentyn ddolur rhydd ac mae'n chwydu, ni ddylai fynd i'r ysgol nac unrhyw gyfleuster gofal plant arall am 48 awr ar ôl y pwl diwethaf o ddolur rhydd neu chwydu.

Darllenwch fwy ynghylch trin gastroenteritis ymhlith plant.

Achosion chwydu ymhlith plant

Mae nifer o achosion posibl chwydu ymhlith plant, sy'n cael eu disgrifio isod.

Gastroenteritis

Haint yn y perfedd yw gastroenteritis. Mae'n achos cyffredin o chwydu ymhlith plant ac fel arfer yn para ychydig ddyddiau.

Alergedd bwyd

Mae alergeddau bwyd yn gallu achosi i blant chwydu, yn ogystal â symptomau eraill, fel brech uchel, goch a choslyd (wrticaria) a chwyddo ar yr wyneb, o amgylch y llygaid, y gwefusau, y tafod neu daflod y genau.

Byddwch yn ofalus o fwydydd a allai achosi chwydu ac ewch i weld eich meddyg teulu i gael diagnosis os ydych yn meddwl efallai bod gan eich plentyn alergedd bwyd.

Heintiau eraill

Mae chwydu weithiau yn gallu bod yn arwydd o haint heblaw gastroenteritis, er enghraifft heintiau'r llwybr wrinol (UTIs), heintiau'r glust ganol, niwmonia neu meningitis.

Cysylltwch â meddyg teulu eich plentyn os yw'n chwydu ac yn dangos symptomau ychwanegol haint, fel tymheredd uchel (twymyn) a'i fod yn biwis.

Llid y pendics

Chwyddo poenus yn y pendics yw llid y pendics, sef cod sy'n debyg i fys sydd wedi ei chysylltu â'r coluddyn mawr. Mae'n achosi poen bol difrifol sy'n gwaethygu dros gyfnod.

Os oes gan eich plentyn boen bol sy'n gwaethygu'n raddol, cysylltwch â'ch meddyg teulu, eich gwasanaeth y tu allan i oriau lleol neu Galw Iechyd Cymru ar 0845 46 47 ar unwaith. Dylech ffonio 999 a gofyn am ambiwlans os yw poen eich plentyn yn gwaethygu'n gyflym ac yn lledu ar draws ei fol.

Yn y rhan fwyaf o achosion o lid y pendics, bydd angen llawdriniaeth i dynnu'r pendics cyn gynted ag y bo modd.

Gwenwyn

Mae llyncu rhywbeth gwenwynig trwy ddamwain yn gallu achosi i'ch plentyn chwydu. Os bydd hyn yn digwydd, cysylltwch â'ch meddyg teulu ar unwaith neu ewch â'ch plentyn i'ch adran damweiniau ac achosion brys (A&E) agosaf.

Achosion chwydu ymhlith babanod

Mae'r rhain yn cynnwys:

  • gastroenteritis
  • alergedd bwyd neu anoddefiad llaeth
  • adlifiad gastro-oesoffagaidd - pan fydd cynnwys y stumog yn dod yn ôl i fyny'r bibell fwyd
  • twll rhy fawr yn nheth y botel, sy'n achosi i'ch baban lyncu gormod o laeth - darllenwch fwy ynghylch cyngor ar fwydo â photel
  • llyncu rhywbeth gwenwynig trwy ddamwain
  • stenosis pylorig genedigol - cyflwr sy'n bresennol adeg y geni lle mae'r bibell o'r stumog i'r coluddyn wedi culhau, felly nid yw bwyd yn gallu pasio trwodd yn hawdd; mae hyn yn achosi chwydu hyrddiol
  • hernia toredig - bydd eich baban yn chwydu'n aml ac yn crio/llefain os yw mewn llawer o boen; dylid trin hyn fel achos meddygol brys
  • traflynciad (pan fydd y coluddyn yn gwthio i'w gilydd) - yn ogystal â chwydu, gallai eich plentyn edrych yn welw, llipa a chael symptomau dadhydradiad
^^ Yn ôl i’r brig

Cysylltau dethol

^^ Yn ôl i’r brig


Mae’r wybodaeth ar y dudalen yma wedi addasu gan GIG Cymru o gynnwys gwreiddiol gan NHS Choices.
Dyddiad diweddaru diwethaf: 01/06/2018 14:28:26