Cyflwyniad

Fever in children
Fever in children

Tymheredd uchel yw twymyn. Fel rheol gyffredinol, mewn plant, mae tymheredd dros 37.5°C (99.5°F) yn dwymyn.

Fel rhiant gall fod yn bryderus iawn os oes tymheredd uchel gan eich plentyn, fodd bynnag, mae'n beth cyffredin iawn a bydd yn clirio ohono'i hun heb driniaeth yn aml.

Un ffordd gyflym a hawdd i ganfod a oes twymyn gan eich plentyn yw mesur ei dymheredd gan defnyddio thermomedr.

Beth sy'n achosi tymheredd uchel?

Mae'r rhan fwyaf o dwymynau yn cael eu hachosi gan heintiau neu afiechydon eraill. Mae tymheredd uchel y corff yn ei gwneud hi'n anoddach i'r bacteria a'r firysau sy'n achosi heintiau i oroesi.

Mae cyflyrau cyffredin sy'n gallu achosi twymynau yn cynnwys:

Gall tymheredd eich baban neu'ch plentyn godi hefyd pan fydd yn torri dannedd (pan fydd y dannedd yn dechrau datblygu), yn dilyn brechiadau neu os ydynt yn mynd yn rhy boeth yn sgil gormod o ddillad gwely neu ddillad.

Pryd i ofyn am gyngor meddygol brys

Dylech gysylltu ar frys â'ch meddyg teulu neu ymwelydd iechyd os yw eich plentyn:

  • yn llai na thri is oed ac mae ganddo dymheredd o 38°C  (101°F) neu'n uwch
  • rhwng tri a chwe mis oed ac mae ganddo dymheredd o 39°C (102°F) neu'n uwch

Dylech fynd i weld eich meddyg teulu hefyd os yw eich plentyn yn dangos arwyddion eraill o fod yn sâl, fel chwydu'n barhaus, gwrthod bwydo, llipandod neu syrthni.

Os nad oes modd i chi gysylltu â'ch meddyg teulu ffoniwch eich gwasanaeth lleol y tu allan i oriau neu Galw Iechyd Cymru ar 0845 4647.

Os yw eich plentyn i weld yn iach fel arall - er enghraifft, os yw'n chwarae neu'n sylwgar - mae'n llai tebygol ei fod yn ddifrifol sâl.

Trin twymyn

Os oes twymyn gan eich plentyn, mae'n bwysig eich bod yn ei gadw wedi'i hydradu trwy roi digon o ddŵr claear iddo yfed. Dylid rhoi digon o hylifau i fabanod, fel llaeth y fron neu laeth fformiwla. Hyd yn oed os nad oes syched ar eich plentyn, ceisiwch ei gael i yfed ychydig bach yn aml er mwyn cadw ei lefelau hylifau yn uchel.

Er mwyn helpu i ostwng tymheredd eich plentyn gallwch hefyd:

  • ei gadw'n oer os yw'r amgylchedd yn gynnes - er enghraifft, gallwch roi gorchudd ysgafn drosto (ond dylai fod yn gwisgo dillad priodol ar gyfer ei amgylchoedd)
  • cadw ei ystafell yn oer - rhyw 18°C (65°F) sy'n iawn (agorwch ffenestr os oes angen)

Nid yw sbwngio eich plentyn â dŵr claear yn cael ei argymell i leihau twymyn.

Cyffuriau gwrthdwymynol

Mae paracetamol neu ibuprofen i blant yn gweithio fel cyffuriau gwrthdwymynol [antipyretics], sy'n helpu i leihau twymyn, yn ogystal ag fel poenladdwyr. Ni allwch chi roi'r ddau iddynt ar yr un bryd, ond os na fydd un yn gweithio, efallai y byddwch am roi cynnig ar y llall nes ymlaen.

Nid oes angen cyffuriau gwrthdwymynol bob amser. Os nad yw'r twymyn neu'r salwch sylfaenol yn gwneud i'ch plentyn deimlo'n ofidus, nid oes angen defnyddio cyffuriau gwrthdwymynol i leihau twymyn.

Pan fyddwch chi'n defnyddio cyffuriau gwrthdwymynol, gwnewch yn siŵr eich bod bob amser yn darllen y daflen gwybodaeth i gleifion sy'n dod gyda'r feddyginiaeth er mwyn canfod y dos cywir ar gyfer oedran eich plentyn a pha mor aml ddylech ei roi.

Afiechydon mwy difrifol

Weithiau, mae tymheredd uchel mewn plentyn yn cael ei gysylltu ag arwyddion neu symptomau mwy difrifol fel:

Mae afiechydon bacteriol difrifol posibl yn cynnwys:

  • meningitis - haint pilennau'r ymennydd (y pilennau amddiffynnol sydd o amgylch yr ymennydd a llinyn asgwrn y cefn)
  • gwenwyn gwaed - haint y gwaed
  • niwmonia - llid ym meinwe'r ysgyfaint sy'n cael ei achosi gan haint fel arfer

Mae'n bwysig cofio mai peth cymharol brin yw achosion twymyn a allai fod yn ddifrifol.

Sut ydw i'n mesur tymheredd fy mhlentyn?

Os ydych chi'n pryderu fod tymheredd uchel gan eich baban, y cam cyntaf gorau yw gwirio'i dymheredd gyda thermomedr. Bydd hyn yn eich helpu i weithio allan p'un a oes angen i chi ffonio meddyg. Os siaradwch â meddyg neu nyrs ar y ffôn, bydd yn eu helpu i wneud penderfyniad ynglŷn â'r math o sylw meddygol sydd ei angen ar eich plentyn.

Yn ddelfrydol, er mwyn cael darlleniad cyflym a chywir o dymheredd eich plentyn, mae angen thermomedr digidol arnoch chi. Mae'r rhain i gael o fferyllfeydd a'r rhan fwyaf o'r archfarchnadoedd mawr.

Thermomedrau digidol

I ganfod beth yw tymheredd eich plentyn, daliwch ef yn esmwyth ar eich penglin a gosod y thermomedr o dan ei gesail (defnyddiwch thermomedr o dan y gesail bob amser gyda phlant o dan bump oed). Daliwch ei fraich yn dyner ond yn gadarn yn erbyn ei gorff i gadw'r thermomedr yn ei le am yr amser sydd wedi'i nodi yng nghyfarwyddiadau'r gwneuthurwr (rhyw 15 eiliad fel arfer). Mae rhai thermomedrau digidol yn bipian pan fyddant yn barod. Bydd y ffenestr ar y thermomedr yn dangos tymheredd eich plentyn i chi wedyn.

Mathau eraill o thermomedrau

Mae mathau eraill o thermomedrau ar gael hefyd, ond efallai nad ydynt mor effeithiol â thermomedr digidol ar gyfer mesur tymheredd baban neu blentyn bach.

Mae thermomedrau clust (neu dympanig) yn eich galluogi i gymryd darlleniad tymheredd o'r glust. Mae'r thermomedrau hyn yn gyflym ond yn ddrud, a gallant roi darlleniadau camarweiniol i chi, yn enwedig mewn babanod, os nad ydynt yn cael eu gosod yn gywir yn y glust.

Mae thermomedrau math stribed yn cael eu dal ar dalcen y plentyn, ac nid ydynt yn ffordd gywir o fesur tymheredd. Maent yn dangos tymheredd y croen, yn hytrach na'r corff.

Ni ddylid defnyddio thermomedrau mercwri-mewn-gwydr. Nid ydynt yn cael eu defnyddio mewn ysbytai mwyach ac nid ydynt ar gael i'w prynu. Maent yn gallu torri, gan ryddhau darnau mân o wydr a mercwri gwenwynig iawn. Os yw eich plentyn yn dod i gysylltiad â mercwri, mynnwch gyngor meddygol ar unwaith.

Sut allaf wneud yn siŵr bod y darlleniad yn gywir?

Os defnyddiwch thermomedr digidol o dan gesail eich plentyn, a dilyn cyfarwyddiadau'r gwneuthurwr yn ofalus, dylech gael darlleniad cywir.

Fodd bynnag, mae ychydig o amgylchiadau a allai newid y darlleniad ychydig, er enghraifft, os yw eich plentyn:

  • wedi cael ei lapio'n dynn mewn blanced
  • mewn ystafell gynnes iawn
  • wedi bod yn weithgar iawn
  • wedi bod yn anwesu potel ddŵr poeth
  • wedi bod yn gwisgo llawer o ddillad
  • wedi cael bath

Os yw un o'r rhain yn wir, gadewch iddo oeri am ychydig funudau (heb adael iddo deimlo'n oer neu'n rhynllyd), a mesurwch ei dymheredd eto i weld a fu unrhyw newid.

^^ Yn ôl i’r brig

Cysylltau dethol

^^ Yn ôl i’r brig


Mae’r wybodaeth ar y dudalen yma wedi addasu gan GIG Cymru o gynnwys gwreiddiol gan NHS Choices.
Dyddiad diweddaru diwethaf: 09/10/2017 09:59:03